Αληθές ή ...Άληθες ;
cell
Στατικές σελίδες
Σύνδεσμοι


Στεργιάδης και «Σιδηρούς Δουξ»
511 αναγνώστες
Σάββατο, 9 Αυγούστου 2014
02:32

  

  Αριστείδης Στεργιάδης // ΥΠΑΤΟΣ ΑΡΜΟΣΤΗΣ ΣΜΥΡΝΗΣ // 1919-1922

«Άνθη» από την πολιτεία του άνω κυρίου κατά το τριετές «λυκόφως» του Ελληνισμού στην Σμύρνη...

«...Αυτές τις μέρες στην σκέψη όλων έρχονται τα εγκλήματα που διέπραξε η Τουρκία σε βάρος του ελληνικού και αρμενικού λαού, ποδοπατώντας τα ανθρώπινα δικαιώματα από τις αρχές του 1900 μέχρι και σήμερα. Οι ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΕΣ των Αρμενίων (1.500.000 ψυχές), των Ποντίων (350,000 θύματα) και των Ελλήνων (800.000 εξαφανισθέντες και 1.200.000 εκπατρισθέντες πρόσφυγες) είχαν εξομοιώσει την Τουρκία με την μετέπειτα ναζιστική Γερμανία, που τόσες συμφορές επέφερε στην ανθρωπότητα.

...η τελευταία πράξη στο τρομακτικό δράμα της εξόντωσης του χριστιανικού στοιχείου της Βυζαντινής αυτοκρατορίας ήταν η πυρπόληση της Σμύρνης από τα στρατεύματα του Μουσταφά Κεμάλ.

Καμία πράξη που διαπράχθηκε από την Τουρκική φυλή σε ολόκληρη την αιματοβαμμένη ιστορία της δεν είχε πιο βάναυσα, πιο ακόλαστα χαρακτηριστικά, δεν υπήρξε τόσο παραγωγική στις χειρότερες δυνατές μορφές βασανιστηρίων που επιβλήθηκαν ποτέ σε άοπλους και ανυπεράσπιστους ανθρώπους.

Το δράμα της Μικρασιατικής Καταστροφής, εμείς οι θεματοφύλακες του Μικρασιατικού Ελληνισμού, θα προσπαθήσουμε να το κρατήσουμε ζωντανό. Το μεγάλο βιβλίο της προσφυγιάς θα χρειασθεί πολλές, σαν τη σημερινή, εκδηλώσεις για να το ξεφυλλίσουμε.

Σε προηγούμενες ομιλίες μας υποσχεθήκαμε να αναφερθούμε ιδιαιτέρως στον Ύπατο Αρμοστή Σμύρνης, Αριστείδη Στεργιάδη. Διότι, όπως έχει διαπιστωθεί, η ιστορία της ελληνικής διοίκησης στη Σμύρνη είναι σε μεγάλο βαθμό η ιστορία του Αριστείδη Στεργιάδη, ο οποίος ανέλαβε τα καθήκοντά του πέντε μέρες μετά την άφιξη του ελληνικού στρατού στη Σμύρνη και έφυγε από την πόλη μια ημέρα πριν από την είσοδο του τουρκικού.

Για τον Ύπατο Αρμοστή Σμύρνης, τον Αριστείδη Στεργιάδη και τις συμπεριφορές του, αποτέλεσμα μιας συγκεκριμένης πολιτικής στάσης ή ενός αβυσσαλέου ψυχικού κόσμου, θα μπορούσαν να γραφτούν σελίδες επί σελίδων. Για τον Έλληνα Πρωθυπουργό Ελευθέριο Βενιζέλο, που τον έφερε από την Ήπειρο, ίσως να υπήρξε ένα αναγκαίο κακό, με το οποίο έπρεπε να χτυπηθεί ένα άλλο ακόμα χειρότερο, εκείνο των άσχημων εντυπώσεων της 2ας Μαΐου 1919, πρώτης ημέρας της ελληνικής απόβασης στη Σμύρνη, που όλως απρόσμενα και ξαφνικά βάφτηκε με αίμα.

Ήταν μια ποθητή, μοναδική κι ανεπανάληπτη για τους Σμυρνιούς εκείνη η μέρα. Όλοι τους είχαν ξενυχτήσει. Με το πρώτο φως ξεχύθηκαν στους δρόμους, στις πλατείες, σε όλο το μήκος της προκυμαίας, της Πούντα, για να υποδεχτούν με δάκρυα χαράς τους πρώτους Έλληνες Εύζωνες της 1ης Μεραρχίας που θα αποβιβάζονταν υπό τον συνταγματάρχη Νικόλαο Ζαφειρίου. Όλο εκείνο το πλήθος είχε καταληφθεί από εθνική παραφροσύνη, καθώς έβλεπε από το πρωί τα δεκαοχτώ ελληνικά οπλιταγωγά να μπαίνουν στο λιμάνι της Σμύρνης. Ατελείωτοι αιώνες σκλαβιάς, φόβου, βασανιστηρίων έδειχναν τώρα να παίρνουν τη δική τους εκδίκηση μπροστά στην Πούντα και στη Λέσχη των Κυνηγών. Οι καταχωνιασμένες ελληνικές σημαίες ξεδιπλώθηκαν, υψώθηκαν και πλημμύρισε στο άσπρο και στο γαλάζιο όλη η Σμύρνη και η προκυμαία της.

Και ξαφνικά, λίγο πριν το μεσημέρι αρχίζουν να πέφτουν οι πρώτες ντουφεκιές από τον επάνω όροφο του Διοικητηρίου και τα γύρω οικήματα στα οποία είχαν καταφέρει να κρυφτούν οι Τούρκοι. Και όλο αυτό το πανηγύρι της χαράς και του πατριωτισμού μετατρέπεται σε μία πραγματική κόλαση. Ο Ιταλός Σφόρτσα και μερικοί του σιναφιού του αποδίδουν τον πρώτο πυροβολισμό σε Έλληνα προβοκάτορα. Όμως την βεβαιότερη απάντηση δίνουν οι ίδιοι οι Τούρκοι, που θεωρούν εκείνη την πράξη ηρωική και αναλαμβάνουν την ευθύνη. Ο Τούρκος δημοσιογράφος Χασάν Ταχσίν ήταν αυτός που πυροβόλησε πρώτος βροντοφωνάζοντας «Οι Τούρκοι δεν πέθαναν και ούτε θα πεθάνουν τόσο εύκολα. Και δεν θα παραδώσουν αυτή την πόλη ποτέ στους Έλληνες». Ακολούθησαν πολλοί συνεχείς πυροβολισμοί. Από το αρχηγείο χωροφυλακής, από το οίκημα φυλακών, από την τουρκική συνοικία, από τα παράθυρα τουρκικού ξενοδοχείου, από τους στρατώνες, από το Διοικητήριο, το σχολείο της χωροφυλακής και από τα τουρκικά πλοιάρια που ναυλοχούσαν στο λιμάνι της Σμύρνης. Ακολουθούν ατομικές συγκρούσεις και συμπλοκές μεταξύ Ελλήνων και Τούρκων. Το πλήθος αλαφιάζεται βλέποντας εντελώς απρόσμενα άνθρωποι να σκοτώνονται, να ποδοπατούνται, να συνθλίβονται, να πέφτουν στη θάλασσα, να πνίγονται. Οι αιφνιδιασθέντες Έλληνες εύζωνες συνέρχονται και ανασυντάσσονται για να επιτεθούν. Σε μια ώρα συντρίβουν κάθε αντίσταση και συλλαμβάνουν τον Τούρκο αντιστράτηγο και διοικητή Σμύρνης Ναδίρ Πασά. Συνολικά συλλαμβάνονται δύο Τούρκοι στρατηγοί, 151 αξιωματικοί, 540 οπλίτες και 2000 άτακτοι ένοπλοι. Πολλοί από τους επιτιθέμενους καταφέρνουν να διαφύγουν, χρησιμοποιώντας μαχαίρια και περίστροφα, ενώ θα σκοτώσουν αρκετούς πανηγυριστές. Από τις συμπλοκές που κράτησαν περίπου 1 ώρα οι Έλληνες στρατιώτες μετρούν δύο νεκρούς και 34 τραυματίες και 9 νεκρούς ιδιώτες. Την οξυμμένη ατμόσφαιρα επιτείνουν με την αρθογραφία τους οι εφημερίδες της Κωνσταντινούπολης. Η Ζαμάν σε κύριο άρθρο της γράφει: «Η απώλεια της Σμύρνης για την Τουρκία ισοδυναμεί με απώλειαν των βραχιόνων και με εξόρυξιν των οφθαλμών της αυτοκρατορίας».

Ο Έλληνας Πρωθυπουργός Βενιζέλος διατηρεί την ψυχραιμία του και δηλώνει: «Αφήστε την επιτροπή των Συμμάχων μας (Αγγλία-Ιταλία-Γαλλία) να κάνει τη δουλειά της όσο καλύτερα γίνεται. Δεν έχουμε να φοβηθούμε τίποτα». Και κάνει τη θεαματική κίνηση: Στέλνει στη Σμύρνη ως Ύπατο Αρμοστή των Αριστείδη Στεργιάδη, που για τους Σμυρνιούς θα είναι ένας «πραγματικά δαίμονας», τον οποίο θα μισήσουν όσο τίποτα στον κόσμο. Ένας «άγγελος του σκότους» για τους Έλληνες. Ένας προστάτης άγγελος για τους Τούρκους, που τους προσέχει και τους φροντίζει. Η επιλογή του Στεργιάδη έγινε στις 28 Απριλίου 1919, όταν ο Βενιζέλος με τηλεγράφημα ενημερώνει το υπουργείο Εξωτερικών, ότι ο μέχρι τότε διοικητής της Ηπείρου έχει επιλεγεί ως ύπατος αρμοστής Σμύρνης. Παράλληλα τηλεγραφεί στον Ρέπουλη ότι «εν αρνήσει Στεργιάδη νομίζω ότι ενδείκνυται αποσταλεί Κ. Αδοσίδης».

Ο Αριστείδης Στεργιάδης γεννήθηκε στο Ηράκλειο Κρήτης το 1861. Ο πατέρας του, μεγαλέμπορος λαδιού, καταγόταν από την Θεσσαλονίκη. Η οικογένεια πήρε ενεργό μέρος στους Κρητικούς αγώνες. Τα αδέλφια του Γιάννης και Θρασύβουλος σφάχτηκαν από τους Τούρκους. Ο ίδιος από το 1889 δικηγορούσε στο Ηράκλειο. Ήξερε καλά το τουρκικό δίκαιο γι΄ αυτό και ο Πρωθυπουργός Βενιζέλος τον χρησιμοποίησε σε διάφορες νευραλγικές θέσεις. Το 1905 πήρε μέρος στο Θέρισο κατά το επαναστατικό κίνημα του Βενιζέλου κατά του δεσποτισμού του Ύπατου Αρμοστού πρίγκιπος Γεωργίου. Κατά το διάστημα των Αγγλικών δυνάμεων κατοχής στην περιοχή Ηρακλείου φυλακίσθηκε από τους Άγγλους και ίσως αυτό το γεγονός σημάδεψε την υπόλοιπη πολιτική του καριέρα, θεωρούμενος ως πράκτορας της Ιντέλιτζενς Σέρβις, της Αγγλικής Κ.Υ.Π. Ο Βενιζέλος το 1917 τον διόρισε Γενικό Διοικητή Ηπείρου, όπου ο Στεργιάδης πέτυχε να απαλλάξει την περιοχή από τη μάστιγα της ληστείας. Όμως η συμπεριφορά του ήταν σκληρή και οι Ηπειρώτες τον ονόμασαν «καινούργιο Αλή Πασά».

Κατά τα αιματηρά γεγονότα της 2ας Μαΐου 1919, που προαναφέραμε, ο από 28ης Απριλίου διορισθείς Ύπατος Αρμοστής Σμύρνης Αριστείδης Στεργιάδης δεν είχε ακόμη φθάσει στη Σμύρνη ως όφειλε. Τις μέρες αυτές που ήταν οι δυσκολότερες για τον Βενιζέλο, ο Έλληνας Πρωθυπουργός βλέπει το όραμα του να κινδυνεύει από τις εκδικητικές συμπεριφορές των Ελλήνων. Με την ταχεία αντίληψη των πάντων, που τον διέκρινε, στέλνει μέσω του Υπουργείου Εξωτερικών κατεπείγον τηλεγράφημα στον Στεργιάδη και μεταξύ άλλων γράφει: «Παρακαλώ να μην αναβληθή ουδέ στιγμήν αναχώρησις σου δια Σμύρνην. Δύνασαι να παραλάβης εξ Αθηνών οιουσδήποτε υπαλλήλους θέλεις επιδεικνύων τηλεγράφημα μου. Η τουρκική διοικητική υπηρεσία θέλει διατηρηθεί προσωρινώς, αλλ’ υπό τον έλεγχον ημών. …Μεταβαίνων εις Σμύρνην θα καλέσεις τους Κρήτας Οθωμανούς υπαλλήλους δια να αναλάβουν υπηρεσίαν. …Να ζητήσεις από πλοίαρχον Μαυρουδήν και συνταγματάρχην Ζαφειρίου να σου δώσουν όλα τα προς αυτούς τηλεγραφήματα μου. …Γνώριζε, ότι ουδέποτε επέρασα ημέραν μεγαλυτέρας αγωνίας παρ’ όταν επληροφορήθην, ότι εξ ανεξηγήτου αμελείας των Αθηνών η κατοχή Σμύρνης έγινεν ως έγινε και άνευ συγχρόνου παρουσίας σου.»

Ο Στεργιάδης επιτέλους έφθασε στη Σμύρνη την 8η Μαΐου 1919 και αμέσως άρχισε να δείχνει τον αυταρχικό και σκαιό του χαρακτήρα. Πολύ σύντομα γενικεύθηκε η κατακραυγή εναντίον του. Ενεργούσε σαν απόλυτος μονάρχης. Δεν υπολόγιζε ούτε τον Αρχιστράτηγο Παρασκευόπουλο, ούτε τον Μητροπολίτη Χρυσόστομο. Απειλούσε, έβριζε, χειροδικούσε. Πολλοί Σμυρναίοι πρόκριτοι έστειλαν αναφορές και προέβησαν σε διαβήματα στον αντιπρόεδρο της ελληνικής κυβέρνησης Εμμ. Ρέπουλη, ο οποίος την 1 η Ιουλίου 1919 στέλνει στον ευρισκόμενο στο Παρίσι Ελ. Βενιζέλο τηλεγραφική αναφορά:

«Θεωρώ αναγκαίον συστήσετε κύριον Στεργιάδην αποφεύγει χειροδικίας και εξυβρίσεις. Ενταύθα Σύλλογος Αλυτρώτων εζήτησε παρουσιασθή εις εμέ ινα καταγγείλει τοιαύτα γεγονότα. Κύριος Αρκάλης μας αφηγήθη σειράν ολόκληρον ήν επιβεβαίωσε Μαζαράκης υπουργείου Εσωτερικών, επανελθών εκείθεν. Εξύβριζε και απεπέμψε δημοσιογράφους άνευ αιτίας. Κατελθών αυτοκινήτου ερράπισε καθ’ οδόν αμαξηλάτην υβρίζοντα ίππον του και Μωχαμέτην. Συνέλαβε και παρεμβάντα επιβάτην αμάξης και παρέπεμψεν αμφοτέρους Στρατοδικείον. Καυχιέται ότι συνηθίζει και να δέρνει και εις την Ήπειρον έσπασε δέρων δώδεκα ράβδους και οι παρουσιαζόμενοι εις αυτόν έπρεπε να φορούν από μέσα προβιάν δια να μη ματώνουν». Ο Ρέπουλης εξέφρασε επίσης τον φόβο μήπως ο Στεργιάδης βρεθεί «απέναντι κανενός ζωηρού Σμυρναίου και έχομεν δεινοτέρας συνεπείας». Ανάλογο με του Ρέπουλη τηλεγράφημα έστειλε στο Παρίσι στον Υπουργό Εξωτερικών Νικόλαο Πολίτη, ο Αλέξανδρος Διομήδης, που εκτελούσε χρέη Υπουργού Εξωτερικών στην Αθήνα.

Όμως ο Βενιζέλος απέρριψε τις κατηγορίες και δικαιολόγησε τη συμπεριφορά του Στεργιάδη στην επιστολή που έστειλε από το Παρίσι στις 18 Ιουλίου 1919 τονίζοντας: «Εν μέσω της διανοητικής παρακρούσεως όλων των εν Σμύρνη ημετέρων, στρατιωτικών και πολιτικών, μόνον ο Στεργιάδης παραμένει έχων διαυγή την αντίληψιν της καταστάσεως, προσπαθεί να σώση αυτήν από του ναυαγίου εις το οποίον φέρεται αγανακτών διαρκώς και δικαίως, παραφερόμενος, ως φαίνεται, ενίοτε και νομιζόμενος ως παράφρων υπό ανθρώπων, οι οποίοι ευρίσκονται εις πραγματικήν παράκρουσιν(!!!). …Ο δυστυχής Στεργιάδης έβλεπε και διησθάνετο μακρόθεν, όπως έβλεπα κι εγώ εγγύθεν, ότι επίκειται η έκρηξις καταιγίδος». Σημειολόγηση του «προσώπου» υπό ιστορικού Τζερμιά(υιού του βουλευτή Θεσσαλονίκης και στενού συνεργάτη του βενιζέλου): ο εκ Κρήτης ορμώμενος ...εθνάρχης, νεόκοπος φοιτητής στην Αθήνα, απευθυνθείς δια επιστολής στον πατέρα Βενιζέλο και αναφερθείς στην εν λόγω νήσο, επιλέγει την χρήση β' προσώπου διατυπώνοντας την ευχή μη εξέγερσης «...εις την  νήσον σας...».

Ο Στεργιάδης ενθαρρύνθηκε από την ευνοϊκή γι’ αυτόν στάση του Βενιζέλου και συνέχισε να συμπεριφέρεται, παντού και πάντα, σαν απόλυτος μονάρχης. Επανειλημμένως ήρθε σε ρήξη με τον Σμυρναίο Αρχιστράτηγο Λεωνίδα Παρασκευόπουλο. Τον ενοχλούσε ότι οι Σμυρναίοι απέδιδαν ξεχωριστές τιμές στον συμπατριώτη τους αρχιστράτηγο και του φερόταν με ένα είδος λατρείας. Όταν ο Παρασκευόπουλος έφθασε στη Σμύρνη, έγινε δοξολογία στον μητροπολιτικό ναό της Αγίας Φωτεινής. Ο Στεργιάδης σύμφωνα με το πρωτόκολλο κατέφθασε τελευταίος, αλλά ο τελετάρχης τον τοποθέτησε αριστερά του Παρασκευόπουλου. Ο Στεργιάδης εξεμάνη, έβαλε τις φωνές κι έφυγε. Ως Ύπατος Αρμοστής, δηλαδή πολιτικός και στρατιωτικός άρχων, έπρεπε να τοποθετηθεί δεξιά του αρχιστράτηγου. Δυο φορές δημιουργήθηκαν σοβαρά προβλήματα στη Σμύρνη και χρειάστηκε να μεταβεί και να τα ρυθμίσει ο ίδιος ο Βενιζέλος. Δεν πάτησε όμως το μικρασιατικό έδαφος. Η πρώτη φορά ήταν όταν ο Στεργιάδης, ως Ύπατος Αρμοστής, επεμβαίνοντας σε θέματα διοίκησης του στρατού, απαιτούσε να αντικατασταθεί ο επιτελάρχης υποστράτηγος Θεόδωρος Πάγκαλος. Και ο Αρχιστράτηγος Παρασκευόπουλος που δεν δεχόταν επεμβάσεις ήρθε σε ρήξη με τον Στεργιάδη. Τότε ο Πρωθυπουργός Βενιζέλος με τον Παρασκευόπουλο πήγαν με το αντιτορπιλικό «Λέων» στη Χίο, όπου τους περίμενε ο Στεργιάδης που είχε φθάσει από τη Σμύρνη με το πλωτό νοσοκομείο «Αμφιτρίτη». Κατά την συζήτηση – συνδιαλλαγή Παρασκευόπουλου – Στεργιάδη παρών ήταν και ο γενικός διοικητής Χίου Γεώργιος Παπανδρέου. Αργότερα ο Παρασκευόπουλος στις αναμνήσεις του γράφει: «Επανέλαβον ρητώς εις τον Πρόεδρον Βενιζέλον ότι δεν δύναμαι να ανεχθώ την παράλογον θέλησιν του Αρμοστού και παρακαλώ να με απαλλάξει των καθηκόντων του Αρχιστράτηγου, ως μη δυνάμενον πλέον να ασκώ τα καθήκοντα μου με μειωμένον το κύρος μου. Η εκ νέου επέμβασις του Προέδρου παρά τω Στεργιάδη ηνάγκασε αυτόν να υποχωρήση εις το ζήτημα αντικαταστάσεως του επιτελάρχου. Ούτω έληξε το σπουδαίον αυτό επεισόδιον και από τότε ουδέποτε πλέον ο Στεργιάδης με ηνώχλησε». Η δεύτερη φορά που ο Βενιζέλος πήγε στη Σμύρνη με το ατμόπλοιο «Νάρκισσος» ήταν η 22 η Αυγούστου 1920, «φέρων ακόμη επιδέσμους εις τας πληγάς» από την δολοφονική εναντίον του απόπειρα στο σταθμό Λυών των Παρισίων. Σίγουρα η συμπεριφορά του Στεργιάδη απασχολούσε σοβαρά τον Βενιζέλο. Εάν όμως τον αντικαθιστούσε, τι θα έλεγαν οι Συμμαχικές Δυνάμεις. Στον στενό συνεργάτη του Ευάγγελο Μελιγκουνάκη θα πει «…Δεν μου φθάνουν όλα αυτά, παρά έχω και ένα σωρό γράμματα από την Σμύρνην δια την συμπεριφοράν του Αρμοστού Στεργιάδη». Στέλνει τον Μελιγκουνάκη στη Σμύρνη, ο οποίος επιστρέφοντας αναφέρει στον Βενιζέλο «Ο Στεργιάδης φέρεται πολύ άσχημα προς τους εκεί Έλληνας. Τον κατετόπισα εις μερικά πράγματα. Του είπα ότι δημιουργεί εχθρότητα εναντίον μας». Ο Βενιζέλος απάντησε «Δεν έχομε εκλογές εκεί ώστε να φοβούμεθα ότι μπορεί να δημιουργήσομε αντιπάλους(...). Πάντως καλόν θα ήτο να μην είναι τόσον σκληρός προς τους Έλληνας και να μη μεροληπτεί υπέρ των Τούρκων. Να είναι δίκαιος. Εγώ, δεν μπορώ να του γράψω διότι του έχω δώσει εν λευκώ την εντολήν(...) και άμα του γράψω ίσως παραιτηθεί».

...Τόσον ο αντιπρόεδρος της Κυβερνήσεως Εμμ. Ρέπουλης και ο Αρχιστράτηγος Παρασκευόπουλος είχαν αντιληφθεί ότι ο Βενιζέλος ήταν άκαμπτος στο να φύγει ο Στεργιάδης. Αυτό, κατά τον Βενιζέλο, θα μας έβλαπτε στο εξωτερικό, όπου ο Στεργιάδης εθεωρείτο δίκαιος και προστάτης των ξένων στοιχείων στην Ιωνία και κατά συνέπειαν έπρεπε να αποκλεισθεί η αντικατάσταση του, την οποίαν θα εκμεταλλευόταν όλοι οι μη συμπαθούντες τον ελληνισμό. Έτσι, για τους Σμυρνιούς ο Στεργιάδης κατέληξε να είναι η χειρότερη μορφή τιμωρίας στην οποία τους υπέβαλε ο Βενιζέλος. Μια τιμωρία, που ισοδυναμούσε με ότι χειρότερο και ανέλπιστο μπορούσε να τους συμβεί. Χειρότερη από εκείνη που ζούσαν οι Σμυρνιοί κάτω από το ματωμένο πλέγμα των Τούρκων. Ο Χρ. Αγγελομάτης γράφει «…ουδεμίαν στιγμήν εγεύθη ο Ελληνισμός την γλυκύτητα της ελευθερίας. Ο Στεργιάδης έκανε τα πάντα υπέρ των Τούρκων, υπέρ των ξένων, υπερβαίνων κατά πολύ τα όρια της πολιτικής σκοπιμότητας και φθάνων τα όρια, θα έλεγε κανείς, καταστρεπτικών πράξεων για την Ελλάδα». Γιατί ο Στεργιάδης τρομοκράτησε, έδειρε, έβρισε, έφτυσε, φυλάκισε, πρόσβαλε θανάσιμα αξιοπρεπείς αξιωματούχους, σεβάσμιους δημογέροντες, ενάρετους κληρικούς, προύχοντες, απλούς πολίτες, υπουργούς, ακόμα και αυτό τον Μητροπολίτη Σμύρνης Χρυσόστομο. Ιδιαίτερα με τον κλήρο έδειχνε να έχει παλιούς λογαριασμούς, τους οποίους κάθε τόσο προσπαθούσε να λύσει. «Θα τους κόψω τη γλώσσα» έλεγε όταν διαπίστωνε τυχόν προσπάθειες Ελλήνων ιερέων για τον προσηλυτισμό μωαμεθανών. Γνωρίζω, θα πει ο Στεργιάδης στον Μητροπολίτη Χρυσόστομο και στον εκπρόσωπο της οθωμανικής κοινότητας, τη χαρά και τον ενθουσιασμό από τα οποία διακατέχονται οι απελευθερωθέντες Έλληνες της Μικράς Ασίας. Δεν θα πρέπει όμως να παραβλέψουμε ότι αυτά τους τα αισθήματα τα ακολουθούν οι βαριές υποχρεώσεις μιας πολιτισμένης φυλής, ιδίως προς τα αλλόφυλα και αλλόθρησκα στοιχεία της χώρας. Σκοπός της απελευθέρωσης δεν είναι από τη μια στιγμή στην άλλη οι μέχρι τώρα υπόδουλοι να μεταβληθούν από κατακτημένοι σε κατακτητές, αλλά η εγκαθίδρυση απόλυτης και ειλικρινούς ισότητας μεταξύ όλων των κατοίκων της χώρας, ανεξαρτήτως φυλής και θρησκείας.

Με την άφιξη του στη Σμύρνη ο Στεργιάδης βρέθηκε αντιμέτωπος με σωρεία προβλημάτων, που έπρεπε να λύσει. Αρχίζοντας από το οικονομικό που ήταν και το δυσκολότερο. Η οικονομική ανάπτυξη της Μ.Ασίας απασχόλησε την ελληνική κυβέρνηση, που πίστευε πως οι εισπράξεις από αυτή θα ανακούφιζαν τον κρατικό προϋπολογισμό. Θα πει δε ο βουλευτής Λυκούργος Τσουκαλάς, σύμφωνα με τα Πρακτικά της Βουλής, ότι «Εάν επιβάλωμεν 20% φόρον εν Μικρά Ασία θα έχομεν εν δισεκατομμύριον δια του οποίου θα ανακουφίσωμεν τον Ελληνικόν λαόν…».

Πρόσφατες ιστορικές και επιστημονικές μελέτες αμβλύνουν κάπως τη συμπεριφορά και τις δραστηριότητες του Στεργιάδη. Αναφέρουν ότι είχε διοικητικά χαρίσματα που έφεραν τη σφραγίδα και το χαρακτήρα της προόδου και του πολιτισμού. Ότι δεν επηρεαζόταν από φυλετικές και πολιτικές προκαταλήψεις, κάτι που ιδιαίτερα εκτιμούσαν οι εκπρόσωποι των συμμαχικών δυνάμεων στη Σμύρνη. Παρήγαγε αξιόλογο έργο. Ιδιαίτερα σημαντικές ήταν οι προσπάθειες του για την αναβάθμιση της γεωργίας, την πάταξη της ληστείας στην ευρύτερη περιοχή, την αντιμετώπιση της ελονοσίας και των άλλων ασθενειών που μάστιζαν τον πληθυσμό (με την ίδρυση του Ινστιτούτου Παστέρ. Προσπάθησε να ιδρύσει στη Σμύρνη και πανεπιστήμιο με οργανωτή τον διαπρεπή μαθηματικό Κωνσταντίνο Καραθεοδωρή. Όμως ο δύστροπος χαρακτήρας του και ο «φιλοτουρκισμός» του αμαύρωναν στα μάτια των Ελλήνων κάθε του κίνηση.

Μετά τις δραματικές εκλογές της 1ης Νοεμβρίου 1920, (όπου ο Βενιζέλος δεν εξελέγη ούτε βουλευτής) την πτώση της Κυβερνήσεως Βενιζέλου και την άνοδο στην εξουσία των «Βασιλικών» του Κωνσταντίνου, τα πάντα άλλαξαν. Μόνον ο Ύπατος Αρμοστής Σμύρνης Αριστείδης Στεργιάδης διατηρήθηκε ως αναντικατάστατος.

Παλαιόθεν μια «άνωση» ανυψώνει-συντηρεί στην επιφάνεια ορισμένα πρόσωπα ή περιβάλλοντα προσώπων & νοοτροπίες-πολιτικές, παρά την «βύθιση» των προσκηνιακών ηγεσιών.  ...Υπέρ Ελλήνων( <- στο συνημμένο βίντεο αξίζει προσοχής, μεταξύ άλλων, ο σεφερικός πρόλογος!)

Η Συνέχεια -πλήρες άρθρο -> εδώ.

    

      

          «Αποχαιρετισμός»

         Ποίηση: Γεώργιος Βιζυηνός // Σύνθεση & Ερμηνεία: Νίκος Ξυδάκης

           -.-

 

Το σχόλιό σας

Αναζήτηση
Προηγούμενα Άρθρα
Τελευταίες δημοσιεύσεις